CORPUT, Johannes Gualtherus van der, getaltheoreticus en specialist in asymptotiek (Rotterdam, 4 september 1890 - Amsterdam, 13 september 1975). Zoon van Gualtherus Johannes, grossier in koloniale waren, en Anna Maria Blomjous. Tijdens de bezetting actief in landelijk Hooglerarenverzet en bij plannen tot vernieuwing van het hoger onderwijs in de wiskunde. Gehuwd op koninginnedag 1942 met Jeannette Cornelia Houwink (geboren 1898), dr. (rechten) en auteur.
Johannes van der Corput studeerde wiskunde in Leiden van 1908 tot 1914 bij J.C.
Kluijver, die belangstelling had voor analyse en getaltheorie. Na
militaire dienst in de Eerste Wereldoorlog en een kort leraarschap
promoveerde Van der Corput bij Kluijver in 1919. Zijn dissertatie
Over roosterpunten in het platte vlak was geïnspireerd door
artikelen van E. Landau. Het ging om een precieze schatting van het
aantal roosterpunten binnen zekere krommen. In de dissertatie
introduceerde Van der Corput een eerste vorm van zijn methode van
exponentiële sommen, waarmee hij alle reeds bekende gevallen en enkele
nieuwe fraai kon behandelen. Naast een hoofdterm samenhangend met een
oppervlakte kwam er altijd een restterm met exponent 1/3, waarvan men
dacht dat die optimaal was. Na een korte samenwerking met Landau in
Göttingen verfijnde Van der Corput zijn methode en bereikte daarmee een
verrassende doorbraak: de exponent 1/3 kon verlaagd worden (Math. Ann.
87(1922), 39-65)! Hiermee was Van der Corputs internationale naam
gevestigd.
Literatuur
Links
Publicaties
Archief
Auteur: Jaap Korevaar
Laatst gewijzigd: september 2008
In 1922 werd Van der Corput hoogleraar in Fribourg. Al na een jaar vertrok hij naar Groningen, waar hij tot 1946 hoogleraar was. Van 1946 tot 1953 was hij hoogleraar in Amsterdam. Van der Corput werd lid van de KNAW in 1929, van de
Koninklijke Akademie van België in 1932 en was spreker op het vierjarig
ICM 1936 (Oslo). Later getaltheoretisch werk betrof onder meer
gelijkverdeling en Goldbach-problemen. Van der Corput en zijn leerlingen
pasten zijn geavanceerde technieken ook toe op andere problemen, met
name het asymptotisch gedrag van integralen. De ideeën vonden onder meer
toepassing in de buigingstheorie van de latere Nobelprijswinnaar Zernike.
In de oorlogsjaren 1940-'45 kreeg Van der Corput steeds meer oog voor de
rol van wiskunde in de maatschappij. Nederland had op tal van
deelgebieden een achterstand opgelopen: grootschalig rekenen,
waarschijnlijkheidsrekening en statistiek, operations research, mathematische fysica. Samen
met anderen werkte Van der Corput aan plannen voor de herinrichting van
het hoger onderwijs. Hij was de drijvende kracht bij de oprichting in
1946 van het Mathematisch Centrum, dat een leidende rol moest gaan
spelen op alle gebieden van de wiskunde. Zelf zette hij zich in voor een
brede ontwikkeling van asymptotische methoden. Het MC was succesvol als
instituut voor toegepaste wiskunde, maar de oorspronkelijk grote
ambities van het MC als Europees Instituut werden niet gerealiseerd.
Enigszins teleurgesteld is Van der Corput omstreeks 1952 eerst naar
Stanford en later naar Berkeley gegaan. Na zijn pensionering daar heeft
hij nog in Madison, Rome en Amsterdam gewerkt.
N.G. de Bruijn, Johannes G. van der Corput, 'A biographical note',
Acta Arithmetica 32 (1977), 207-208.
H.J.A. Duparc en J.
Korevaar, 'Johannes Gualtherus van der Corput', Nieuw Archief voor
Wiskunde (3) 30 (1982), 1-39.
J. Korevaar, 'Johannes Gualtherus van
der Corput, levensbericht', Jaarboek KNAW 1975.
Een volledige publicatielijst is opgenomen in H.J.A. Duparc en J. Korevaar, 'Johannes Gualtherus van der Corput', Nieuw Archief voor Wiskunde (3) 30 (1982), 1-39.