Beginpagina Alfabetische index Over het BWNW Opzet biografie Redactie Auteurs Copyright Links English



Eduard Jan Dijksterhuis (1892-1965)

Eduard Jan Dijksterhuis is bekend als historicus van de natuurwetenschappen en heeft met zijn werk De mechanisering van het wereldbeeld internationale erkenning gekregen. Een groot deel van zijn leven heeft hij gewijd aan het nader tot elkaar brengen van twee verschillende werelden, de literaire en wetenschappelijke cultuur.

DIJKSTERHUIS, Eduard Jan, wetenschapshistoricus (Tilburg, 28 oktober 1892-De Bilt, 18 mei 1965). Zoon van Berend Dijksterhuis, directeur Rijks HBS te Tilburg, en Gezina Eerkes. Getrouwd op 27 december 1920 met Johanna Cathinka Elisabeth Niemeyer (1895-1994). Uit dit huwelijk werden 2 zoons en 1 dochter geboren.

Na de lagere school ging Dijksterhuis naar de Rijks HBS in Tilburg waar zijn vader directeur was. Hier heeft hij met name in het laatste jaar een grote interesse gekregen voor de Griekse literatuur en wetenschap. Na een overweging om klassieke talen te gaan studeren, koos hij uiteindelijk toch voor een studie wiskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en promoveerde daar cum laude in 1918.
      Tussen 1919 en 1953 was Dijksterhuis met kleine onderbrekingen werkzaam als docent aan de Rijks HBS in Tilburg. Hij stond bekend als een gewaardeerde doch strenge leraar, naar zijn mening moest de wiskunde zuiver en abstract worden aangeleerd vanwege het vormende karakter (wiskunde als stijl van denken). Dijksterhuis was initiator en jarenlang een vaste medewerker van de Euclides, waarin hij zijn ideeën over wiskunde didactiek uiteen zette. Die ideeën oefenden grote invloed uit. In 1925 zat hij in de commissie-Beth die een leerplan voor wiskunde en daaraan gekoppelde vakken opstelde. Een jaar later neemt hij plaats in een commisie die de lerarenopleiding onder de loep neemt.
      Het grootste deel van zijn vrije tijd besteedde Dijksterhuis aan de geschiedenis van de wiskunde en de natuurwetenschap, waarbij hij zoveel mogelijk de originele bronnen bestudeerde. Voor zijn eerste publicatie op het gebied van de wetenschapshistorie 'Val en worp' in 1924 maakte hij gebruik van Griekse, Latijnse en Italiaanse bronnen. Voor zijn vertaling en commentaar op De elementen van Euclides in 1929 en zijn studie van Archimedes in 1938 ontwikkelde Dijksterhuis een eigen wiskundige notatie om zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke tekst te kunnen blijven.
      Dijksterhuis was vanaf 1934 redactielid van De Gids, een toonaangevend algemeen cultureel en literair tijdschrijft. Hierin publiceerde hij heel veel artikelen en recensies publiceren die de wiskunde en natuurwetenschappen verbinden met de literaire cultuur. Over het leven en werk van Simon Stevin, een wiskundige die betekenisvol was voor de internationale wetenschap en ook voor de ontwikkeling van de Nederlandse taal, publiceerde Dijksterhuis in 1943 een boek. De eerste naoorlogse jaren waren voor Dijksterhuis vreugdeloos en onproductief, in de jaren vijftig krijgt hij echter de tijdsgeest mee en volgt erkenning na het publiceren van zijn wetenschappelijk-historisch werk De mechanisering van het wereldbeeld. Naast internationale waardering kreeg hij hiervoor in 1951 de P.C.Hooft-prijs voor letterkunde. In 1953 werd hij benoemd tot buitengewoon hoogleraar in de geschiedenis van de exacte wetenschappen in Utrecht en twee jaar later ook in Leiden. Na een lang ziekbed overleed Eduard Jan Dijksterhuis op 18 mei 1965.

Literatuur
Berkel, K. van, E.J. Dijksterhuis. Een biografie, Amsterdam 1996
Berkel, K. van, 'E.J. Dijksterhuis. Veerman tussen twee culturen', in E.J. Dijksterhuis, Clio's Stiefkind. Samengesteld en van een inleiding en commentaar voozien door K. van Berkel.

Links
Instituut voor Nederlandse geschiedenis

Publicaties
Bijdragen tot de kennis der meetkunde van het platte schroevenvlak, 1918
Val en worp. Een bijdrage tot de geschiedenis der mechanica van Aristoteles tot Newton, 1924
De Elementen van Euclides, 1929
Archimedes, 1938
Simon Stevin, 1943
De mechanisering van het wereldbeeld, 1950
Clio's Stiefkind, 1990

zie verder overzicht van de geschriften van E.J.Dijsterhuis

Archief

Auteur: Marjanne de Nijs

Laatst gewijzigd: november 2009